Het Proces van Bedrijfsoverdracht

Het proces van bedrijfsoverdracht kent een aantal fases. Dit geldt zowel voor de verkopende als de kopende partij. Het voordeel van de verkopende partij is dat ze - in goed voorbereide gevallen - al jarenlang heeft toegewerkt naar een optimale situatie in de zin van juridische en fiscale structurering. Ook kent de verkopende partij de onderneming en de omgevingsfactoren. De kopende partij zal in de loop van het proces op deze zaken zicht moeten gaan krijgen. De stappen van de kopende en de verkopende partij lopen min of meer paralel. Deze stappen geven overigens een gestileerd beeld van de werkelijke praktijk.

Stap 1 - Planning en voorbereiding

De verkopende partij is al in de jaren voorafgaand aan de verkoop begonnen met de voorbereiding in de zin van juridische en fiscale structurering om de transactie in diverse opzichten optimaal te laten verlopen.

In sommige situaties is de verkoper ook verplicht om op enig moment de Ondernemingsraad te consulteren.

Ook de kopende partij maakt een planning in de zin van een business case waarin hij ondermeer ingaat op de volgende aspecten:

1. ✓In welke markt/bedrijfstak is de onderneming actief?
   

2. ✓Waaruit bestaan die activiteiten?
   

3. ✓Wat is de omvang van de onderneming?
   

4. ✓Wat verlangt u van de bedrijfscultuur?
   

5. ✓Wat zijn uw financiële mogelijkheden/criteria?
   

Stap 2 - Marktverkenning

Zowel voor de kopende als de verkopende partij geldt, dat als het moment goed is dat wordt geïnventariseerd welke kandidaten er in de markt bestaan. Laat deze speurtocht naar geschikte kandidaten uitwaaieren over zoveel mogelijk kanalen. Leg niet alleen contact met fusie- en overnamebureaus, maar ook banken en accountantskantoren en gebruik internetdatabanken. Werk bij meerdere kandidaten vanuit een long list terug naar een short list en ga daar verkennende gespreken mee aan.

Stap 3 - Informatie uitwisseling

Voor de kopende partij is het zaak om meer informatie over de onderneming te krijgen. Daarvoor kan gebruik gemaakt worden van de Kamer van Koophandel, maar ook van publicaties en waarneming ter plaatse. De verkopende partij heeft er ook belang bij dat een potentieel geïnteresseerde voldoende informatie krijgt om op basis daarvan verder te gaan. Wij adviseren onze verkopende cliënten om daarom vooraf een “selling memo” op te stellen met daarin een beschrijving van de onderneming, de producten en diensten, de onderscheidende aspecten van de onderneming, de organisatie en marktpositie en uiteraard enkele financiële gegevens. Vaak wordt dit rapport pas ter beschikking gesteld nadat de geïnteresseerde een geheimhoudingsverklaring heeft getekend.

Stap 4 - Formeren overname team(s)

Een bedrijfsovername is een ingewikkeld proces dat staat of valt met een goede voorbereiding. Hoe ervaren ook, weinig ondernemers zullen álle kennis paraat hebben om elke fase van de overname zonder problemen te doorlopen. Extern advies is, met andere woorden, onontbeerlijk, zowel voor de koper als de verkoper. Zoek daarom een partner die u ondersteunt in de verschillende fasen van een bedrijfsovername en die beschikt over de noodzakelijke expertise. Informeer bij branchegenoten naar positieve ervaringen met adviesbureaus. Het gaat hierbij overigens niet alleen om een team dat de onderhandelingen doet, maar ook om een team dat de latere integratie moet gaan realiseren.

Stap 5 - Eerste verkenning

Als de kopende partij een bedrijf op het oog hebt dat niet expliciet aanwezig is op de overnamemarkt, moet er omzichtig te werk worden gegaan. Informeer eerst of er interesse bestaat voor een gesprek over een mogelijke samenwerking. Is het antwoord positief, dan moet de ontmoeting goed worden voorbereid en geëvalueerd.

1. ✓Is uw gesprekspartner werkelijk geïnteresseerd in samenwerking of een overname ?
   

2. ✓Bestaat er interesse voor een overname?
   

3. ✓Klikt het tussen u en uw gesprekspartner?
   

Een verkopende partij heeft in deze fase veelal nog de regie en kan verschillende modellen hanteren voor het verkoopproces, dank bijvoorbeeld aan een ‘beauty contest’, een schriftelijke ronde met eerste proposals, of het direct in gesprek gaan met een kandidaat. In dit traject zijn met name van belang:

1. ✓Is er sprake van een serieuze interesse ?
   

2. ✓Is de kopende partij in staat om de overname te realiseren (financieel, zakelijk, etc.) ?
   

3. ✓Bestaat er enige “chemie” waardoor onderhandelingen succesvol kunnen verlopen ?
   

Stap 6 - Onderhandelingen

In de onderhandelingen zijn een aantal deelfases te onderkennen. In de eerste fase heeft de verkopende partij doorgaans de regie in handen. De (methodiek van) waardebepaling en de wijze van betaling zijn in deze eerste fase de meest cruciale aspecten. Het spel van loven en bieden resulteert doorgaans in een letter of intent.

Let op: Hoewel een letter of intent (“intentieverklaring”) klinkt als een vrijblijvende vastlegging van de tussentijdse stand, is ook deze intentieverklaring op zichzelf een overeenkomst die koper en verkoper kan binden. Het is daarom ook niet altijd zo dat er een letter of intent wordt opgesteld.

Nadat er een akkoord is op de belangrijkste uitgangspunten wordt er informatie uitgewisseld. de verkoper heeft een informatieplicht en de koper een onderzoeksplicht (“due diligence”). Het niet adequaat invulling geven aan deze verplichtingen kan later belangrijke juridische consequenties hebben. Het is dus zaak een en ander zorgvuldig uit te voeren.

In de laatste fase verschuift de regie over het proces naar de koper. Deze zal garanties en zekerheden eisen voor de waarde en de risico’s van de onderneming die hij overneemt. Mogelijk stelt de koper ook de overeengekomen waarde ter discussie naar aanleiding van uitkomsten van zijn due diligence onderzoek.
De verkoper wil daarentegen zo min mogelijk garanties geven en juist de zekerheid dat hij wordt betaald. Uiteindelijk eindigt de fase van onderhandelingen in een koopovereenkomst.

Stap 7 - Tekenen van de Koopovereenkomst

De koopovereenkomst zal (tenzij er sprake is van een doorstart uit een faillissement) een groot aantal garanties kennen, zoals fiscale garanties, balansgaranties en milieugaranties. Het zijn allemaal zaken die moeten worden vastgelegd. Beding ook heldere claimprocedures in het contract en duidelijkheid over de afrekening van eventuele schulden en vorderingen. Vaak wordt overeenkomen dat een deel van de overnamesom worden geparkeerd op een geblokkeerde rekening ter zekerheid van nakoming van eventuele claims.

Vaak treden kopende en verkopende partij gezamenlijk naar buiten over het sluiten van het koopcontract. Het is vaak goed dat beide partijen zich vooraf gezamenlijk vastleggen over de tekst van een eventueel persbericht of bericht aan het personeel.

Nieuwe fase: Overgang naar de nieuwe eigenaar

Na het tekenen van de koopovereenkomst begint voor de nieuwe eigenaar een nieuw proces van integratie van de onderneming in de eigen cultuur, de eigen financiële rapportagelijnen, financiering etc. etc.

Contact

Voor vragen kunt u contact opnemen met de heer Kunneman (06-2220 5461) of de heer Van de Langenberg (06-24486892).